Hindiston mustaqilligi (1947) β bo'linish va ko'chish
Kongress va Gandining zo'ravonliksiz qarshiligi harakatni ommaviy qildi, urushdan charchagan Britaniya esa ketishga majbur bo'ldi. Bo'linishdan keyin o'n millionlab odam ko'chishga tushdi.
Britaniya hukmronligi
Hindiston bir necha asr davomida Britaniya nazoratida bo'ldi.
Dastlab bu Ost-Ind kompaniyasi orqali amalga oshirilgan β savdo kompaniyasi asta-sekin siyosiy hokimiyatga aylandi.
1857-yildagi yirik qo'zg'olondan keyin boshqaruv bevosita toj qo'liga o'tdi.
Harakat
Mustaqillik harakati XIX asr oxirida shakllandi.
Hindiston Milliy Kongressi tuzildi. Dastlab u faqat islohot talab qilardi, keyin mustaqillikka o'tdi.
Gandi harakatga yangi usul olib keldi: zo'ravonliksiz qarshilik.
Uning tuz yurishi, boykot va fuqarolik bo'ysunmasligi kampaniyalari harakatni ommaviy qildi.
Urushning roli
Ikkinchi jahon urushi hal qiluvchi omil bo'ldi.
Britaniya urushdan iqtisodiy jihatdan charchagan chiqdi. U ulkan mustamlakani ushlab turishga qodir emas edi.
Ayni paytda urushda millionlab hind askari qatnashgan β ular endi o'z huquqini talab qilardi.
Bo'linish
Mustaqillik masalasi hal bo'lgach, yangi muammo yuzaga chiqdi: bitta davlatmi yoki ikkitami?
Musulmon ligasi alohida davlat talab qildi. Kongress birlikni yoqlardi.
Gandi bo'linishga qat'iy qarshi edi.
Oxirida bo'linish qarori qabul qilindi: Hindiston va Pokiston.
Chegara
Chegarani ingliz huquqshunosi Sirill Redkliff chizdi.
Unga bir necha hafta berildi. U Hindistonda hech qachon bo'lmagan edi.
Chegara aholi tarkibiga qarab chizildi, ammo bu deyarli imkonsiz vazifa edi: jamoalar aralash yashardi.
Fojia
1947-yilning avgustida ikki davlat mustaqillikka erishdi.
Undan keyingi voqealar fojiali bo'ldi.
O'n millionlab odam ko'chdi β bu tarixdagi eng katta ko'chishlardan biri. Musulmonlar Pokistonga, hindular va sikhlar Hindistonga.
Yo'lda ommaviy qirg'in boshlandi. Halok bo'lganlar soni bo'yicha baholar farq qiladi β yuz minglabdan bir milliongacha.
Poyezdlar jasadlar bilan yetib kelardi.
Gandi
Gandi mustaqillik bayramida qatnashmadi β u tinchlikni tiklashga urinib yurdi.
Uning ochlik e'lon qilishi ba'zi joylarda haqiqatan qirg'inni to'xtatdi.
1948-yilda u hind millatchisi tomonidan o'ldirildi β qotil uni musulmonlarga yon berishda aybladi.
Oqibatlari
Bo'linish uzoq muddatli ziddiyat qoldirdi.
Hindiston va Pokiston bir necha bor urushdi. Kashmir masalasi bugungacha hal qilinmagan.
Ikkala davlat ham yadro quroliga ega bo'ldi.
1971-yilda Pokistonning sharqiy qismi ajralib, Bangladesh tuzildi.
Merosi
Hindiston mustaqilligi mustamlaka tizimining yemirilishida burilish nuqtasi bo'ldi.
Undan keyin Osiyo va Afrikadagi o'nlab davlat mustaqillikka erishdi.
Gandi usuli esa dunyo bo'ylab tarqaldi β Martin Lyuter King va Nelson Mandela undan foydalangan.