Kondurcha jangi β Temurning To'xtamishga birinchi zarbasi
Temur qo'shini dashtda ikki ming kilometrdan ortiq yo'l bosdi, asosiy muammo esa jang emas, ta'minot bo'ldi. Oltin O'rda lashkari tor-mor etilsa-da, To'xtamish qochib qutuldi va kuchini tikladi.
Jang oldidan
To'xtamish Oltin O'rda taxtiga Amir Temur yordami bilan chiqqan edi.
Temurning hisobi shunday: minnatdor qo'shni itoatkor bo'ladi.
Hisob noto'g'ri chiqdi. Kuchayib olgan To'xtamish o'z homiysiga qarshi chiqdi va Temur yerlariga hujum qildi.
Sabab hudud va savdo edi: ikkala davlat ham Kavkaz hamda Xorazmga da'vo qilardi.
Yurish
1391-yilda Temur ulkan yurish uyushtirdi.
Bu yurishning o'zi diqqatga sazovor: qo'shin shimolga, dashtga qarab bir necha oy yurdi. Yo'l uzunligi ikki ming kilometrdan oshdi.
Bunday yurishda asosiy muammo jang emas, ta'minot edi. Dashtda oziq-ovqat yo'q, dushman esa uchrashmasdan chekinardi.
Temur bu muammoni tashkil qilish bilan hal qildi: ov uyushtirildi, ta'minot rejalashtirildi, yo'l bosqichma-bosqich belgilandi.
Jang
Jang Kondurcha daryosi yaqinida β hozirgi Volga bo'yida bo'ldi.
Ikkala qo'shin ham katta edi. Manbalardagi raqamlar oshirib ko'rsatilgan bo'lishi mumkin, ammo jang miqyosi yirik ekani aniq.
Temur qo'shinni ko'p qismga bo'lib tuzdi va zaxira saqladi β bu uning odatiy usuli edi.
Uzoq jangdan keyin Oltin O'rda qo'shini tor-mor etildi.
Natijasi
G'alaba to'liq bo'lmadi.
To'xtamish jang maydonidan qochib qutuldi. Bir necha yil ichida u kuchini tikladi va yana Temurga qarshi chiqdi.
Shu sababli Temur to'rt yildan keyin, 1395-yilda ikkinchi yurish uyushtirishga majbur bo'ldi β Terek jangi shunda bo'lgan.
Ahamiyati
Kondurcha ikki musulmon davlati o'rtasidagi eng yirik janglardan biri hisoblanadi.
Uning ahamiyati keyingi voqealar zanjirida: bu urush oxir-oqibat Oltin O'rdaning tanazzuliga olib keldi.
Terek jangidan keyin Temur Oltin O'rda shaharlarini vayron qildi va davlat tiklana olmadi. U bir necha xonlikka bo'linib ketdi.
Bu esa rus knyazliklariga yo'l ochdi β bir asrdan keyin ular Oltin O'rda hukmronligidan xalos bo'ldi.
Ya'ni Temur o'zi istamagan holda Sharqiy Yevropa siyosiy xaritasini o'zgartirgan.
Savdo tomoni
Urushning iqtisodiy oqibati ham bo'ldi.
Oltin O'rda shaharlari vayron bo'lgach, Ipak yo'lining shimoliy tarmog'i izdan chiqdi. Savdo Temur nazoratidagi janubiy yo'nalishga siljidi.
Ba'zi tadqiqotchilar bu Temurning maqsadlaridan biri bo'lgan deb hisoblaydi.
Merosi
Kondurcha jangi Temur harbiy san'atining namunasi sifatida o'rganiladi β ayniqsa uzoq masofadagi yurishni tashkil qilish jihatidan.