Meydzi islohotlari (1868) β Yaponiyaning tez o'zgarishi
1853-yilda Perri kemalar bilan kelgach, Yaponiya o'z zaifligini ochiq ko'rdi va 1868-yilda sogunlik ag'darildi. Yangi hukumat feodal tuzumni bekor qilib, chet el namunalarini tanlab o'rgandi.
Oldingi holat
XIX asr o'rtasigacha Yaponiya deyarli yopiq mamlakat edi.
Ikki asrdan ortiq davom etgan siyosat bo'yicha chet elliklar kirmasdi, yaponlar chiqmasdi. Savdo juda cheklangan edi.
Mamlakatni sogun boshqarardi, imperator esa ramziy siymo bo'lib qolgan.
Turtki
1853-yilda amerikalik komandor Perri harbiy kemalar bilan keldi va portlarni ochishni talab qildi.
Yaponiya qarshilik ko'rsata olmadi β uning texnologiyasi bir necha asr ortda edi.
Notekis shartnomalar imzolandi.
Bu larzaga soldi: mamlakat o'z zaifligini ochiq ko'rdi.
Islohot
1868-yilda sogunlik ag'darildi va imperator hokimiyati tiklandi. Davr uning nomi bilan "Meydzi" deb ataladi.
Yangi hukumat aniq xulosaga keldi: mustaqillikni saqlash uchun tez modernizatsiya kerak.
Ularning shiori sodda edi: boy mamlakat, kuchli armiya.
Nima qilindi
O'zgarish barcha sohani qamradi.
Feodal tuzum bekor qilindi. Samuray tabaqasi tugatildi β bu og'ir qaror edi, chunki u hukumatning o'z tayanchi edi.
Umumiy harbiy majburiyat joriy etildi.
Ta'lim majburiy qilindi β bu savodxonlikni tez oshirdi.
Temir yo'l, telegraf, bank tizimi va sanoat korxonalari qurildi.
Usul
Yaponiya yondashuvi diqqatga sazovor.
Ular ko'r-ko'rona nusxa ko'chirmadi. Har bir sohada eng yaxshi namunani izladi: harbiy tizimni Germaniyadan, flotni Britaniyadan, ta'limni Fransiya va AQShdan o'rgandi.
Chet ellik mutaxassislar taklif qilindi, yaponlar esa chet elga o'qishga yuborildi.
Muhimi: mutaxassislar vaqtincha yollangan β maqsad o'z kadrini tayyorlash edi.
Natija
Natija hayratlanarli tez keldi.
Bir necha o'n yil ichida Yaponiya agrar mamlakatdan sanoat davlatiga aylandi.
1905-yilda u Rossiya bilan urushda g'alaba qozondi β bu Yevropa davlatining Osiyo davlatidan yengilishi edi va butun dunyoni larzaga soldi.
Narxi
O'zgarishning narxi ham bor edi.
An'anaviy turmush buzildi. Samuray isyonlari bostirildi.
Dehqonlar og'ir soliq ostida qoldi β sanoatlashtirish ular hisobidan moliyalashtirildi.
Uzoq muddatda esa harbiy kuchning o'sishi agressiv siyosatga olib keldi va bu XX asrdagi urushlar bilan yakunlandi.
Nima uchun muhim
Meydzi tajribasi ko'p o'rganiladi.
U ko'plab mamlakat uchun namuna bo'ldi: modernizatsiyani mustaqillikni yo'qotmasdan o'tkazish mumkin ekan.
Ayni paytda uning shartlari o'ziga xos edi: yuqori savodxonlik, ichki birlik va tayyor davlat tuzilmasi.
Merosi
Meydzi islohotlari tarixdagi eng tez va eng muvaffaqiyatli modernizatsiya sifatida qaraladi.
Ular bugungi Yaponiyaning asosini yaratdi.