Ramzes II β Misrning eng ko'p yodgorlik qoldirgan fir'avni
Kadesh jangi durang bilan tugagan bo'lsa-da, Ramzes uni ulkan g'alaba sifatida ibodatxona devorlariga yozdirdi. Abu Simbel ibodatxonasi Asvan to'g'oni qurilganda bo'laklarga bo'lib ko'chirilgan.
Hayoti
Ramzes II miloddan avvalgi XIII asrda yashagan.
U oltmish olti yil hukmronlik qildi β bu Misr tarixidagi eng uzoq hukmronliklardan biri. U to'qson yoshdan oshib vafot etgan; o'sha davr uchun bu g'ayrioddiy uzoq umr edi.
Manbalarga ko'ra, uning yuzdan ortiq farzandi bo'lgan.
Kadesh jangi
Ramzesning eng mashhur harbiy voqeasi β Kadesh jangi.
U hittlar bilan bo'lgan va Ramzes deyarli qurshovda qolgan: uning qo'shini bo'lingan va bir qismi kutilmagan hujumga uchragan.
Jang aslida durang bilan tugadi β hech kim g'alaba qozonmadi.
Ammo Ramzes uni ulkan g'alaba sifatida e'lon qildi. U bu haqda o'nlab ibodatxona devoriga yozdi va tasvir o'ydirdi.
Bu tarixdagi eng erta targ'ibot namunalaridan biri hisoblanadi.
Birinchi sulh shartnomasi
Kadeshdan keyin urush yana o'n olti yil davom etdi.
Oxirida ikki tomon sulh tuzdi. Bu shartnoma dunyodagi ma'lum bo'lgan birinchi yozma xalqaro sulh hujjati hisoblanadi.
Uning ikki nusxasi topilgan: misr ieroglifida va hitt mixxatida. Ular deyarli bir xil, ammo har biri o'z tomonini g'olib qilib ko'rsatadi.
Shartnoma nusxasi BMT binosida osig'liq turadi.
Qurilishlari
Ramzes Misr tarixidagi eng faol quruvchi hisoblanadi.
Abu Simbel ibodatxonasi eng mashhuri: qoyaga o'yilgan bino va uning oldida to'rtta ulkan haykal.
Uning me'moriy hisobi diqqatga sazovor: yiliga ikki marta quyosh nuri ibodatxona ichkarisiga kirib, ichkaridagi haykallarni yoritadi.
XX asrda Asvan to'g'oni qurilganda ibodatxona suv ostida qolish xavfi tug'ildi. U bo'laklarga bo'lib kesildi va balandroq joyga ko'chirildi β bu xalqaro yordam bilan amalga oshirilgan yirik operatsiya bo'ldi.
Nom yozish odati
Ramzes o'zidan oldingi fir'avnlar qurgan inshootlarga ham o'z nomini yozdirgan.
Bu keng tarqalgan amaliyot edi, ammo u buni ayniqsa ko'p qilgan. Shu sababli bugungi Misrda uning nomi hamma joyda uchraydi.
Mumiyasi
Ramzesning mumiyasi topilgan va u yaxshi saqlangan.
1970-yillarda u tekshiruv uchun Fransiyaga olib borildi. Qiziq tafsilot: unga rasmiy pasport rasmiylashtirilgan β qonunga ko'ra, mamlakatga kiruvchi har bir kishida hujjat bo'lishi kerak edi. Kasbi grafasida "qirol (marhum)" deb yozilgan.
Merosi
Ramzes II Misrning eng tanilgan fir'avni hisoblanadi.
Uning uzoq hukmronligi va keng qurilishlari tufayli u qadimgi Misr qudratining timsoliga aylangan.