Said Ahmad β "Kelinlar qo'zg'oloni" muallifi
Said Ahmad hikoyalarida iliq hazil bilan jiddiy ijtimoiy kuzatishni birlashtirgan. Uning "Kelinlar qo'zg'oloni" komediyasi 1970-yillarda sahnaga chiqqan va o'nlab mamlakatda qo'yilgan.
Hayoti
Said Ahmad 1920-yilda Toshkentda tug'ilgan.
Yoshligidan adabiyotga qiziqqan va jurnalistikadan boshlagan. Ikkinchi jahon urushida qatnashgan.
1950-yillarda qatag'onga uchradi: u hibsga olinib, lagerga jo'natildi. Bu yillar uning ijodiga chuqur iz qoldirgan. Keyinchalik oqlanib, adabiy faoliyatini davom ettirdi.
Said Ahmad 2007-yilda vafot etgan.
Hikoyalari
Said Ahmad hikoya janrida ishlagan va uning uslubi hazil bilan sug'orilgan.
Uning kulgisi qattiq emas, iliq: u odamlarni masxara qilmaydi, ularning kulgili tomonini mehr bilan ko'rsatadi. Shu bilan birga, hazil ortida jiddiy ijtimoiy kuzatish yotadi.
"Qorako'z majnun", "Ufq" trilogiyasi kabi asarlari shu uslubning namunasi.
Kelinlar qo'zg'oloni
Said Ahmadning eng mashhur asari β "Kelinlar qo'zg'oloni" komediyasi.
Unda katta o'zbek oilasidagi hayot tasvirlanadi. Qaynona uy tartibini qattiq ushlab turadi, kelinlar esa unga qarshi birlashadi. Ziddiyat kulgili holatlar orqali ochiladi.
Asarning kuchi tanish voqelikda: har bir tomoshabin undagi holatlarni o'z hayotidan taniydi.
Komediya 1970-yillarda sahnaga chiqqach katta shuhrat qozondi. U o'nlab mamlakatda, jumladan Rossiya, Turkiya va boshqa o'lkalarda sahnalashtirilgan β bu o'zbek dramaturgiyasi uchun kam uchraydigan hol.
Asar bir necha bor ekranlashtirilgan.
Qatag'on tajribasi
Said Ahmadning lager yillari uning kech ijodida aks etgan.
Mustaqillikdan keyin u shu davr haqida ochiq yoza boldi. "Yo'qotganlarim va topganlarim" xotira asari o'sha yillar tajribasini bayon qiladi.
Bu asarlar 1950-yillardagi qatag'on to'lqini haqida guvoh sifatida yozilgan hujjat hisoblanadi.
Merosi
Said Ahmad o'zbek adabiyotidagi hajv an'anasining yirik vakili sifatida qaraladi.
Uning asarlari bugungacha o'qiladi va sahnadan tushmaydi. Komediya janrining umri ko'pincha uning tili bilan o'lchanadi: kulgi eskirsa, asar sahnadan tushadi. Bu yerda esa kulgi manbai o'zgarmaydigan oilaviy munosabatlarda bo'lgani uchun matn uzoq yashadi. Hajv jiddiy mavzuni yumshoq shaklda aytish imkonini beradi β tomoshabin kulgi orqali o'ziga tanish holatni chetdan ko'radi va shu tufayli tanqid qattiq eshitilmaydi. Sahna asari uchun bu ayniqsa qimmatli xususiyat, chunki har yangi ijro matnni qaytadan sinovdan o'tkazadi. "Kelinlar qo'zg'oloni" o'zbek teatrining eng ko'p ijro etilgan spektakllaridan biri bo'lib qolmoqda.
Unga "O'zbekiston Qahramoni" unvoni berilgan. Uning rafiqasi Saida Zunnunova ham shoira edi.