Salohiddin Ayyubiy β Quddusni qaytarib olgan sarkarda
Salohiddin Ayyubiy avval tarqoq musulmon kuchlarini birlashtirdi, so'ng 1187-yilda Hattin jangida salibchilarni yengdi. Shu g'alabadan keyin Quddus qamaldan so'ng taslim bo'ldi.
Hayoti
Salohiddin Ayyubiy 1137-yil atrofida Takrit shahrida tug'ilgan. Oilasi kurd kelib chiqishiga ega edi.
U harbiy xizmatni tog'asi qo'l ostida boshlagan va Misrga yurishda qatnashgan. U yerda tez ko'tarilib, hokimiyatni qo'lga oldi va Ayyubiylar sulolasiga asos soldi.
Salohiddin 1193-yilda Damashqda vafot etgan.
Kuchlarni birlashtirish
Salohiddinning asosiy yutug'i jangda emas, undan oldingi ishda edi.
Salibchilar Yaqin Sharqda bir asrdan beri o'z davlatlarini saqlab kelardi. Buning asosiy sababi musulmon hukmdorlarining tarqoqligi bo'lgan: Misr, Suriya va Iroq alohida kuchlar edi va ular bir-biri bilan kurashardi.
Salohiddin uzoq yillar davomida shu kuchlarni birlashtirdi. U ko'p vaqtini salibchilarga emas, o'z dindoshlari bilan muzokara va urushga sarfladi. Faqat shundan keyin hal qiluvchi zarba berish imkoni tug'ildi.
Hattin jangi
1187-yilda Hattin yaqinida hal qiluvchi jang bo'ldi.
Salohiddin taktikada ustun chiqdi: u salibchi qo'shinni suvsiz hududga tortdi va ularni issiqda charchagan holda qurshovga oldi. Jangda salibchilarning asosiy kuchi yo'q qilindi.
Bu g'alaba yo'l ochdi. Bir necha oy ichida Quddus va boshqa shaharlar taslim bo'ldi.
Quddusning olinishi
Quddus 1187-yilda, qamaldan keyin taslim bo'ldi.
Bu voqeaning eng ko'p eslanadigan tomoni β shahar aholisiga munosabat. 1099-yilda salibchilar Quddusni olganda ommaviy qirg'in uyushtirilgan edi.
Salohiddin bunday qilmadi. U shahar aholisiga to'lov evaziga chiqib ketish imkonini berdi, ko'plarini esa bepul qo'yib yubordi. Ibodatxonalar saqlab qolindi.
Bu qaror o'sha davrda ham, keyin ham keng muhokama qilingan.
Uchinchi salib yurishi
Quddusning qulashi Yevropada uchinchi salib yurishini keltirib chiqardi. Unga Angliya qiroli Richard Sherqalb boshchilik qildi.
Yurish qisman muvaffaqiyatli bo'ldi: salibchilar sohil shaharlarini qaytarib oldi, ammo Quddusni ololmadi.
Salohiddin va Richard o'rtasidagi munosabat alohida hikoya: ular dushman bo'lsalar-da, bir-biriga hurmat ko'rsatgan. Rivoyatlarga ko'ra, Richard kasal bo'lganda Salohiddin unga tabib va muzli meva yuborgan.
Oxirida sulh tuzildi: Quddus musulmonlar qo'lida qoldi, ammo nasroniy ziyoratchilarga shaharga kirish huquqi berildi.
Merosi
Salohiddin islom olamida qahramon sifatida qaraladi.
Qiziq jihati shundaki, u Yevropa an'anasida ham ijobiy obraz sifatida saqlanib qolgan: o'rta asr Yevropa adabiyotida u olijanob ritsar timsolida tasvirlanadi. Dante uni o'z asarida hurmat bilan tilga oladi.
Bu kamdan-kam uchraydigan hol: dushman tomon ham uni hurmat bilan eslagan.