Samuraylar davri β Yaponiyani yetti asr boshqargan tabaqa
Yer egalarining qurolli xizmatchilaridan chiqqan tabaqa XII asrda hokimiyatni qo'lga oldi. Bushido kodeksi esa jang davrida emas, urushlar tugagan Tokugava zamonida yozma shaklga keltirilgan.
Kelib chiqishi
Samuraylar dastlab yer egalarining qurolli xizmatchilari edi.
"Samuray" so'zining ma'nosi taxminan "xizmat qiluvchi" degani.
XII asrda ular alohida harbiy tabaqaga aylandi va hokimiyatni qo'lga oldi.
Ikki hokimiyat
Yaponiyada g'ayrioddiy tizim shakllandi.
Imperator taxtda qoldi va diniy-ramziy maqomga ega edi. Amaldagi hokimiyat esa syogun β oliy harbiy hukmdor qo'lida edi.
Bu ikkilik yetti asr davom etdi. Imperatorni hech kim taxtdan ag'darmadi, ammo u boshqarmadi ham.
Bugungi Yaponiya imperatori shu uzluksiz an'ananing davomi.
Bushido
Samuray xulq-atvor kodeksi bushido deb ataladi.
Uning asosiy tamoyillari: xo'jayinga sadoqat, or-nomus, o'limdan qo'rqmaslik.
Muhim tuzatish: bushido yozma va tugal kodeks sifatida asosan kech β Tokugava davrida, ya'ni urushlar tugagandan keyin shakllantirilgan.
Ya'ni u haqiqiy jang davri qoidasidan ko'ra, tinch davrda o'tmishga qaratilgan ideal edi.
Qurol
Samuray ramzi β katana qilichi.
Yapon po'lati texnologiyasi yuqori darajada edi: qilich ichi yumshoq, tashqi qismi qattiq qilib yasalardi β bu uni ham o'tkir, ham singishga chidamli qilardi.
Ammo dastlabki davrda samuray avvalo kamonchi edi. Qilich markazga keyinroq chiqdi.
Mo'g'ul hujumi
XIII asrda mo'g'ullar Yaponiyaga ikki marta dengizdan hujum qildi.
Ikkala safar ham kuchli bo'ron flotni parchalab tashladi.
Yaponlar bu bo'ronni "kamikadze" β ilohiy shamol deb atadi. Bu so'z XX asrda butunlay boshqa ma'noda mashhur bo'ldi.
Tokugava davri
XVII asr boshida Tokugava sulolasi mamlakatni birlashtirdi va uzoq tinchlik o'rnatdi.
Yaponiya deyarli butunlay yopildi: chet elliklar kiritilmasdi, yaponlar chiqa olmasdi.
Bu davr samuraylar uchun paradoks yaratdi: harbiy tabaqa urushsiz qoldi. Ko'plari amaldor, o'qituvchi yoki qarzdorga aylandi.
Tugashi
1868-yilda Meydzi islohoti syogunlik tizimini tugatdi.
Yaponiya tez modernizatsiya yo'liga o'tdi: armiya yevropa namunasida qayta tuzildi.
Samuray tabaqasi rasman bekor qilindi β qilich taqish taqiqlandi, imtiyozlar olib tashlandi.
Ba'zilar qo'zg'olon ko'tardi, ammo ular yengildi.
Merosi
Samuray obrazi bugun kino va adabiyot orqali dunyoga tanish.
Bu obraz ko'p jihatdan romantiklashtirilgan β haqiqiy samuraylar hayoti kinodagidan ancha oddiy va ba'zan ancha shafqatsiz edi.