Shohjahon β Toj Mahalni qurdirgan hukmdor
Shohjahon XVII asrda boburiylar saltanatini boshqargan va rafiqasi xotirasiga Toj Mahalni qurdirgan. Uning davri saltanat me'morchiligining cho'qqisi hisoblanadi.
Hayoti
Shohjahon 1592-yilda tug'ilgan. U Akbarning nabirasi edi.
1628-yilda taxtga o'tirdi va o'ttiz yil hukmronlik qildi.
Umrining oxiri fojiali kechdi: 1658-yilda o'g'li Avrangzeb uni taxtdan ag'darib, Agra qal'asida uy qamog'ida saqladi. U 1666-yilda shu yerda vafot etdi.
Mumtoz Mahal
Shohjahonning rafiqasi Arjumand Bonu β saroyda Mumtoz Mahal nomi bilan tanilgan β uning eng yaqin kishisi edi.
U safarlarda ham eri bilan birga yurgan. 1631-yilda u o'n to'rtinchi farzandini tug'ish chog'ida vafot etdi.
Manbalarga ko'ra, bu yo'qotish Shohjahonni chuqur larzaga soldi.
Toj Mahal
Toj Mahal Mumtoz Mahal xotirasiga qurilgan maqbara.
Qurilish yigirma yildan ortiq davom etgan va unda minglab usta ishlagan. Bino oq marmardan tiklangan, bezaklarida qimmatbaho toshlar ishlatilgan.
Uning me'moriy kuchi nisbatlarda: bino istalgan tomondan qaralganda ham muvozanatli ko'rinadi. Gumbaz, minoralar va bog' yagona tizim sifatida rejalashtirilgan.
Marmar kun davomida yorug'likka qarab rang o'zgartiradi β bu ta'sir ataylab hisobga olingan.
Toj Mahal bugungi kunda YuNESKO ro'yxatida va dunyodagi eng ko'p tanilgan inshootlardan biri.
Boshqa qurilishlar
Shohjahon davri boburiylar me'morchiligining cho'qqisi hisoblanadi.
U Dehlida yangi shahar qurdirgan: Qizil qal'a va Jome masjid shu davrga tegishli. Poytaxt Agradan Dehliga ko'chirilgan.
Uning davrida qurilgan inshootlarning umumiy uslubi β oq marmar, nozik o'ymakorlik va aniq geometrik nisbat.
Tovus taxti
Shohjahon uchun mashhur Tovus taxti yasalgan β u qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan va o'sha davrning eng qimmat buyumlaridan biri hisoblangan.
Taxt keyinchalik Nodirshoh Hindistonga yurish qilganda o'lja sifatida olib ketilgan.
Iqtisodiy tomoni
Shohjahon davridagi keng qurilishlar xazinaga og'ir yuk bo'lgan.
Tarixchilar bu masalani turlicha baholaydi: ba'zilari qurilishlar saltanat moliyasini bo'shatgan deb hisoblasa, boshqalari o'sha davrda daromad juda katta bo'lganini va qurilish uni ko'tara olganini aytadi.
Merosi
Shohjahon nomi birinchi navbatda Toj Mahal bilan bog'liq.
Vasiyatiga ko'ra, u ham rafiqasi yonida β Toj Mahal ichida dafn etilgan. Bu bino sevgi ramzi sifatida jahonga tanilgan, ammo ayni paytda u boburiylar saltanatining moddiy qudratini ham ko'rsatadi.