Xitoy β qadimiy sivilizatsiya va zamonaviy sanoat
Qog'oz, kompas, porox va bosmaxona shu yerda ixtiro qilingan, Buyuk ipak yo'li mamlakatni G'arb bilan bog'lagan. Bugun sanoati elektronika, po'lat va elektromobilga tayanadi.
Geografiya
Xitoy Sharqiy Osiyoning katta qismini egallaydi va o'n to'rtta davlat bilan chegaradosh β bu dunyodagi eng ko'p qo'shniga ega mamlakatlardan biri.
Sharqda Tinch okeani bo'yidagi sohil chizig'i uzun. G'arbda esa baland tog'lar va yassitog'liklar joylashgan.
Tabiat va iqlim
Relyefi g'arbdan sharqqa pasayadi: g'arbda Tibet yassitog'ligi va Himolay tizmasi, sharqda unumdor tekisliklar.
Iqlim shimolda kontinental, janubda subtropik va tropik. Ikki asosiy daryo β Xuanxe va Yanszi β dehqonchilikning asosi. Gobi choli shimolda joylashgan; cho'llanish janubga qarab kengayib, Pekin atrofidagi hududlarga ham ta'sir ko'rsatmoqda.
Tarix
Xitoy sivilizatsiyasi dunyodagi eng uzluksiz sivilizatsiyalardan biri hisoblanadi. Sulolalar bir-birini almashtirib, ming yillar davomida hukmronlik qildi.
Qog'oz, kompas, porox va bosmaxona shu yerda ixtiro qilingan. Buyuk ipak yo'li Xitoyni G'arb bilan bog'lagan. XX asrda mamlakat inqilob va islohotlar davrini boshdan kechirdi, so'nggi o'n yilliklarda esa tez iqtisodiy o'sishni ko'rdi.
Poytaxt va shaharlar
Pekin β poytaxt va siyosiy markaz. Taqiqlangan shahar va Osmon ibodatxonasi shu yerda joylashgan.
Shanxay moliya markazi va yirik port. Guanchjou hamda Shenchjen sanoat markazlari. Sian qadimiy poytaxt bo'lib, terrakota qo'shini bilan mashhur. Buyuk Xitoy devori shimoliy hududlar bo'ylab cho'zilgan.
Til va din
Davlat tili β xitoy tili, uning putunxua deb ataladigan me'yoriy shakli rasmiy hisoblanadi. Yozuv ieroglif asosida.
Konfutsiylik, daosizm va buddizm asrlar davomida jamiyat qadriyatlariga ta'sir ko'rsatgan. Ular ko'pincha din emas, balki axloq va turmush falsafasi sifatida qabul qilinadi.
Madaniyat
Xitoy kalligrafiyasi, chinni va ipak to'qish an'anasi ming yillik tarixga ega. An'anaviy tibbiyot bugun ham keng qo'llaniladi.
Oshxona mintaqalarga qarab keskin farq qiladi: sichuan taomlari achchiq, kanton oshxonasi mayin. Choy madaniyati va Bahor bayrami kunlik hayotning muhim qismi.
Iqtisodiyot
Xitoy dunyodagi eng yirik ishlab chiqaruvchi mamlakat. Elektronika, to'qimachilik, po'lat va mashinasozlik yetakchi tarmoqlar.
Mamlakat xalqaro savdoda katta ulushga ega. So'nggi yillarda texnologiya, elektromobil va yashil energetika sohasiga katta sarmoya yo'naltirilmoqda.
O'zbekiston bilan aloqalar
Xitoy O'zbekistonning eng yirik savdo hamkorlaridan biri. Ikki mamlakat Shanxay hamkorlik tashkilotida birga ishtirok etadi.
Xitoy sarmoyasi O'zbekistonda transport, energetika va sanoat loyihalariga yo'naltirilgan. Tarixiy ipak yo'li bugungi transport yo'nalishlarida qayta tiklanmoqda.