Ashtarxoniylar sulolasi — Buxoroning o'tish davri

Tashkil topishi

Shayboniylar sulolasi 1598-yilda tugagach, hokimiyat ashtarxoniylarga o'tdi.

Ular Astraxan xonlari naslidan edi — nomi shundan. Ular Chingiziy sulolasiga mansub bo'lgan va shayboniylar bilan qarindosh edi.

Ahvol

Ashtarxoniylar davri odatda tanazzul davri sifatida tavsiflanadi.

Buning sabablari bir necha.

Savdo yo'llari o'zgardi: dengiz yo'li ochilgach, Ipak yo'li ahamiyatini yo'qota boshladi. Mintaqa jahon savdosidagi markaziy o'rnidan ayrildi.

Safaviylar Eroni g'arb bilan aloqani qiyinlashtirdi.

Ichki tarqoqlik kuchli edi: qabila boshliqlari mustaqil harakat qilardi, xon hokimiyati zaif bo'lgan.

Xiva va Qo'qon bilan doimiy urush kuch va mablag' talab qilardi.

Me'morchilik

Tanazzulga qaramay, bu davrda muhim inshootlar qurildi.

Samarqanddagi Registon maydonining ikkita binosi aynan shu davrga tegishli: Sherdor va Tillakori madrasalari.

Ular XVII asrda, Yalangto'sh Bahodir tashabbusi bilan qurilgan.

Sherdor madrasasi Ulug'bek madrasasi ro'parasiga, uning ko'zgu aksi sifatida joylashtirilgan — bu ataylab qilingan.

Uning peshtoqidagi yo'lbars va quyosh tasviri diqqatga sazovor: islom an'anasida jonli mavjudot tasviri odatda ibodat binolarida uchramaydi.

Bu Registon majmuasining yakuniy shaklga kelishini ta'minladi.

Nodirshoh

1740-yilda Eron hukmdori Nodirshoh Buxoroga yurish qildi.

Davlat qarshilik ko'rsata olmadi va bo'ysundi.

Bu ashtarxoniylar hokimiyatining amalda tugashini bildirdi.

Yakuni

Nodirshoh yurishidan keyin haqiqiy hokimiyat mang'it qabilasi yetakchilari qo'liga o'tdi.

Ular dastlab xon nomidan ish yuritdi, keyin to'liq hokimiyatni egalladi.

1750-yillarda ashtarxoniylar sulolasi rasman tugadi va Buxoro amirligi tuzildi.

Baholanishi

Ashtarxoniylar davri tarixnavislikda kam yoritilgan.

U ikki yorqin davr orasida qolgan: temuriylar va shayboniylar bir tomonda, keyingi amirlik boshqa tomonda.

Shunga qaramay, uning ahamiyati bor: aynan shu davrda mintaqaning jahon savdosidan uzilishi va tanazzuli aniq ko'rindi.

Bu jarayon tashqi sabablarga — dengiz yo'llarining ochilishiga bog'liq edi va mahalliy hukmdorlar unga ta'sir qila olmasdi.

Merosi

Ashtarxoniylar davri Markaziy Osiyoning o'tish bosqichi sifatida qaraladi.

Uning eng ko'zga ko'ringan merosi — Registon majmuasining yakunlanishi. Bu diqqatga sazovor: siyosiy tanazzul davrida ham me'morchilik yuqori darajada davom etgan. Aynan shu qarama-qarshilik davrni o'rganishga alohida qiziqish uyg'otadi: siyosiy hokimiyat zaiflashgani bilan me'morchilik an'anasi uzilmay qolgan.