Kanishka β Kushon saltanatining eng qudratli hukmdori
Kanishka II asrda Markaziy Osiyodan Shimoliy Hindistongacha cho'zilgan Kushon saltanatini boshqargan. Uning davrida buddizm savdo yo'llari orqali shimolga tarqaldi, Gandhara san'ati esa gulladi.
Hayoti
Kanishka II asrda, taxminan 127-yildan boshlab hukmronlik qilgan. Uning hukmronlik sanalari bo'yicha tadqiqotchilar orasida bahs bor β turli manbalar turli yil ko'rsatadi.
U Kushon sulolasiga mansub edi. Kushonlar kelib chiqishi bo'yicha Markaziy Osiyodan chiqqan ko'chmanchi yuechji qabilalariga borib taqaladi.
Saltanati
Kanishka davrida Kushon saltanati eng katta hududga yetdi: u hozirgi O'zbekiston va Tojikiston janubidan tortib Afg'oniston, Pokiston va Shimoliy Hindistongacha cho'zilgan edi.
Poytaxtlaridan biri Purushapura β hozirgi Peshovar shahri bo'lgan. Saltanat o'sha davrda Rim, Parfiya va Xan Xitoyi bilan bir qatorda turuvchi to'rt yirik davlatdan biri hisoblanadi.
Ipak yo'lidagi o'rni
Kushon saltanatining kuchi geografiyasida edi: u Ipak yo'lining markaziy qismini nazorat qilardi.
Xitoydan g'arbga, Hindistondan shimolga ketadigan savdo aynan shu hudud orqali o'tardi. Bu davlatga katta daromad keltirdi va uni turli madaniyatlar kesishgan nuqtaga aylantirdi.
Kanishka tangalarida yunon, hind va eron xudolari birga uchraydi β bu saltanatning ko'p qatlamli tabiatini ko'rsatadi.
Buddizm
Kanishka buddizmni qo'llab-quvvatlagani bilan tanilgan.
An'anaga ko'ra, uning davrida to'rtinchi budda anjumani o'tkazilgan va bu yerda ta'limot matnlari tartibga solingan. Kanishka ibodatxona va stupalar qurdirgan.
Eng muhim oqibat β buddizmning tarqalishi. Kushonlar nazoratidagi savdo yo'llari orqali ta'limot shimolga, so'ng Xitoyga yetib bordi. Ya'ni bugungi Sharqiy Osiyodagi buddizm ildizining bir qismi shu davrga borib taqaladi.
Shu bilan birga, Kanishka boshqa dinlarni ta'qib qilmagan β uning davlati diniy jihatdan aralash bo'lgan.
Gandhara san'ati
Kanishka davri Gandhara san'atining gullagan pallasi hisoblanadi.
Bu uslubning o'ziga xosligi shundaki, unda budda tasvirlari yunon haykaltaroshligi ta'sirida yaratilgan: kiyim burmalari, yuz tuzilishi va nisbatlar antik an'anani eslatadi.
Buddaning inson qiyofasida tasvirlanishi aynan shu maktabda keng tarqalgan deb hisoblanadi β bundan oldin u ramzlar orqali ifodalanardi.
Merosi
Kanishka davri Markaziy Osiyoning jahon savdosi va madaniyatidagi o'rnini ko'rsatuvchi yorqin misol.
O'zbekiston janubidagi Termiz atrofidan kushonlar davriga oid budda yodgorliklari topilgan β ular bu hudud o'sha davrda qanday madaniy muhitda bo'lganini ko'rsatadi.