Marafon jangi (mil. av. 490) β Afina forslarni yengdi
Miloddan avvalgi 490-yilda afinaliklar markazni yupqalashtirib, kuchli qanotlar bilan fors qo'shinini qurshab oldi. Spartaliklar ulgurmagan, ularga faqat kichik Plateya yordam bergan edi.
Jang oldidan
Ahamoniylar imperiyasi o'sha davrning eng katta davlati edi.
Kichik Osiyodagi yunon shaharlari unga bo'ysunardi. Ular isyon ko'targanda Afina yordam yubordi β bu Doro I ning g'azabini uyg'otdi.
Miloddan avvalgi 490-yilda fors floti Afinani jazolash uchun yo'lga chiqdi.
Kuchlar
Forslar Marafon tekisligiga qo'ngan.
Afinaliklar soni kam edi. Ular yordam so'rab Spartaga chopar yubordi, ammo spartaliklar diniy bayram sababli darhol chiqa olmadi.
Afinaliklarga faqat kichik Plateya shahri yordam berdi.
Yechim
Afina sarkardalari orasida bahs bo'ldi: kutish kerakmi yoki hujum qilish?
Miltiad hujumni yoqladi va uning fikri qabul qilindi.
Jang
Afinaliklar odatdagidan kengroq saf tuzdi β qurshab olinmaslik uchun. Buning uchun ular markazni yupqalashtirib, qanotlarni kuchaytirdi.
Ular fors kamonchilari otish masofasini tez bosib o'tish uchun yugurib hujum qildi. Og'ir zirhdagi askarlar uchun bu og'ir edi, ammo u o'q ostida turish vaqtini qisqartirdi.
Jang kutilganidek ketdi: fors markazi afina markazini surib chiqardi, ammo kuchli afina qanotlari fors qanotlarini yengdi va keyin ichkariga burilib, forslarni qurshab oldi.
Fors qo'shini kemalarga qochdi.
Chopar rivoyati
An'anaviy rivoyatga ko'ra, chopar Marafondan Afinaga yugurib borib, g'alaba xabarini yetkazgan va shu zahoti jon bergan.
Bu hikoya tarixiy jihatdan shubhali β u eng erta manbalarda uchramaydi.
Shunga qaramay, u zamonaviy marafon musobaqasining paydo bo'lishiga asos bo'ldi: 1896-yildagi birinchi zamonaviy Olimpiadada shu masofa yugurish turi kiritilgan.
Ahamiyati
Jangning harbiy natijasi cheklangan edi: bu fors imperiyasi uchun kichik yo'qotish edi.
Ammo ma'naviy ta'siri katta bo'ldi.
Yunonlar imperiyaning yengilishi mumkinligini ko'rdi. Bu o'ziga ishonch keyingi urushda β Kserks yurishida β hal qiluvchi rol o'ynadi.
Afina uchun esa g'alaba alohida ma'noga ega bo'ldi: u shaharning o'zligini shakllantirgan voqealardan biri hisoblanadi.
Merosi
Marafon G'arb tarixnavisligida ramziy o'rin egallaydi β u ko'pincha kichik erkin shaharning katta imperiyaga qarshi turishi misoli sifatida keltiriladi.
Bu talqin ba'zan soddalashtirilgan deb tanqid qilinadi, ammo jangning keyingi voqealarga ta'siri e'tirof etiladi. Piyoda safini kengaytirish yoki chuqurlashtirish o'rtasidagi tanlov jang san'atining doimiy masalalaridan biri bo'lgan va bu to'qnashuv uning erta namunasi.