Navuxodonosor II β Bobilni qayta qurgan shoh
Navuxodonosor II miloddan avvalgi VI asrda Bobilni davrning eng ulug'vor shahriga aylantirdi. Uning nomi osma bog'lar va yahudiylarning surgun qilinishi bilan bog'liq.
Hayoti
Navuxodonosor II miloddan avvalgi 605-yildan 562-yilgacha Yangi Bobil davlatini boshqargan.
U otasidan kuchli davlat meros oldi va uni yanada kengaytirdi. Uning qo'shini Yaqin Sharqning katta qismini nazorat qildi.
Bobil shahri
Navuxodonosor davrida Bobil dunyodagi eng katta va boy shaharlardan biriga aylandi.
U shaharni qayta qurdi: qo'sh mudofaa devori, keng ko'chalar va ulkan ibodatxonalar barpo etildi.
Ishtar darvozasi shu davrga tegishli. U ko'k rangli sirlangan g'ishtdan qurilgan va unda hayvon tasvirlari joylashgan. Darvozaning qayta tiklangan qismi bugungi kunda Berlin muzeyida turibdi.
Shahar markazidagi zikkurat β ko'p qavatli minora β Bobil minorasi haqidagi rivoyatning manbai deb hisoblanadi.
Osma bog'lar
Bobilning osma bog'lari qadimgi dunyoning yetti mo''jizasidan biri sanaladi.
Rivoyatga ko'ra, Navuxodonosor ularni tog'li o'lkadan kelgan xotini uchun qurdirgan β u tekislikdagi manzaraga ko'nikolmagan.
Bog'lar bilan bog'liq muammo shundaki, ularning mavjudligi arxeologik jihatdan tasdiqlanmagan. Bobil xarobalarida ularning izi topilmagan va zamonaviy bobil manbalarida ular tilga olinmaydi.
Ba'zi tadqiqotchilar bog'lar aslida boshqa shaharda β Nineviyada bo'lgan degan farazni ilgari suradi. Masala ochiq qolmoqda.
Yahudiylarning surguni
Navuxodonosorning eng ko'p eslanadigan ishi β Quddusning egallanishi.
Miloddan avvalgi 587 yoki 586-yilda uning qo'shini shaharni oldi va Sulaymon ibodatxonasini vayron qildi.
Yahudiy aholining katta qismi Bobilga ko'chirildi. Bu voqea "Bobil surguni" deb ataladi va u yahudiy tarixidagi burilish nuqtasi hisoblanadi.
Surgun ellik yildan ortiq davom etdi. U faqat Kir Buyuk Bobilni olgach tugadi β u yahudiylarga qaytish imkonini berdi.
Manbalardagi obrazi
Navuxodonosor yahudiy muqaddas matnlarida β Shohlar, Yeremiyo va Doniyor kitoblarida β keng tilga olinadi va u yerda salbiy obraz sifatida tasvirlanadi.
Bobil manbalarida esa u shahar quruvchi, ibodatxona ta'mirlovchi hukmdor sifatida ko'rsatiladi.
Bu farq tabiiy: har bir manba o'z tomonidan yozgan.
Merosi
Navuxodonosor davri Yangi Bobil davlatining eng yuqori cho'qqisi bo'ldi.
Uning vafotidan keyin davlat tez zaiflashdi va yigirma yildan sal ko'proq vaqt o'tib Kir Buyuk tomonidan bosib olindi.
Bobil xarobalari bugungi Iroq hududida joylashgan va ular arxeologiya uchun muhim manba bo'lib qolmoqda.