Vikinglar β Kolumbdan oldin Amerikaga yetgan dengizchilar
Skandinaviyadagi dehqonlar uchun dengiz yurishi mavsumiy ish edi, savdo tarmog'i esa Volgadan Konstantinopolgacha yetgan. Leyf Erikson Shimoliy Amerikaga XI asr boshida borgan.
Kimlar edi
Vikinglar Skandinaviyadan β bugungi Norvegiya, Shvetsiya va Daniyadan chiqqan.
"Viking" xalq nomi emas: bu ko'proq mashg'ulotni bildiradi β dengiz yurishiga chiqish.
Ularning aksariyati uyda dehqon edi. Yurishga qatnashish mavsumiy ish edi.
Nima uchun boshlandi
VIII asr oxirida yurishlar birdan kuchaydi.
Sabablari bo'yicha bahs bor. Aytilgan omillar: aholi ortishi va yer tanqisligi, Skandinaviyada siyosiy kurash, kema texnologiyasining yaxshilanishi va Yevropadagi boy monastirlarning himoyasiz bo'lishi.
793-yilda Lindisfarn monastiriga hujum an'anaviy boshlanish nuqtasi deb olinadi.
Kema
Vikinglar muvaffaqiyatining kaliti β kemasi.
Drakkar sayoz suvda ham yura olardi. Bu ularga dengizdan daryoga o'tib, mamlakat ichkarisiga kirish imkonini berdi.
Kema yengil edi β uni quruqlik bo'ylab sudrab o'tkazish mumkin edi.
Yelkan va eshkak birga ishlatilardi, shuning uchun shamolga bog'liqlik kam edi.
Faqat bosqinchi emas
Vikinglar obrazi bir tomonlama shakllangan β chunki ular haqidagi yozma manbalarni ular hujum qilgan monastirlar rohiblari yozgan.
Aslida ular keng savdo qilardi.
Ular Volga bo'ylab janubga tushib, arab tangalari bilan savdo qilgan. Skandinaviya qazishmalarida minglab arab tangasi topilgan.
Ular Konstantinopolgacha borgan va u yerda Vizantiya imperatorining shaxsiy qo'riqchi qismida xizmat qilgan.
Amerika
Leyf Erikson XI asr boshida Shimoliy Amerikaga yetib kelgan.
Bu Kolumbdan taxminan besh asr oldin.
Uzoq vaqt bu faqat saga hikoyasi deb qaralardi. 1960-yillarda Nyufaundlendda viking manzilgohi topildi va hikoya arxeologik tasdiq oldi.
Ammo ular u yerda uzoq qolmadi va bu kashfiyot Yevropaga ta'sir qilmadi.
Shoxli dubulg'a
Eng mashhur uydirma β shoxli dubulg'a.
Vikinglar bunday dubulg'a taqmagan. Birorta ham arxeologik topilma buni tasdiqlamaydi.
Obraz XIX asrda opera sahnasi va romantik rassomlik orqali tarqalgan.
Amaliy jihatdan ham shox jangda foydasiz β u zarbani ushlab qoladi.
Qaerda qoldi
Vikinglar ko'p joyda o'troqlashdi.
Normandiya nomi ularning nomidan β "shimol odamlari". Normandiya gersogi Vilgelm 1066-yilda Angliyani zabt etdi.
Ular Angliya, Irlandiya va Islandiyada davlat qurdi. Islandiyaning parlamenti dunyodagi eng qadimiy ishlab turgan parlamentlardan biri hisoblanadi.
Sharqiy Yevropada varyaglar Kiyev Rusi tuzilishida rol o'ynagan deb hisoblanadi.
Tugashi
XI asrga kelib yurishlar so'ndi.
Sabab: Skandinaviya nasroniylikni qabul qildi va markazlashgan qirollikka aylandi.
Dengiz reydi endi qirol nazoratidagi davlat siyosatiga o'rin bermadi.
Merosi
Vikinglar Yevropa xaritasini o'zgartirdi.
Ularning kema qurish mahorati o'z davrida tengsiz edi va bu ularni Atlantikadan Kaspiygacha yetkazdi.