Muzeylarning vazifasi va ahamiyati
Muzey yodgorliklarni to'playdi, saqlaydi, o'rganadi va ularni jamoatchilikka ko'rsatadi. Ushbu to'rt yo'nalishning mazmuni hamda muzeyning ijtimoiy roli haqida.
Muzeyning asosiy vazifasi
Muzey moddiy va madaniy yodgorliklarni to'plash, saqlash, o'rganish hamda jamoatchilikka ko'rsatish uchun tashkil etilgan muassasa hisoblanadi. Uning faoliyati bir necha yo'nalishdan iborat bo'lib, ular o'zaro uzviy bog'liq. Ko'rgazma zali tashqaridan ko'rinadigan qismi bo'lsa, ishning katta qismi ko'zdan yashirin kechadi.
Shu ma'noda muzeyni jamiyatning uzoq muddatli xotirasini saqlovchi muassasa deb ta'riflash mumkin. Uning ishi bir avlod uchun emas, kelajak uchun mo'ljallanadi.
To'plamni shakllantirish
Muzey to'plami tasodifiy yig'ilmaydi, u aniq yo'nalish va tanlov mezonlari asosida to'ldirib boriladi. Har bir yangi buyum qabul qilinishidan oldin uning haqiqiyligi, kelib chiqishi va to'plamga mosligi baholanadi. Qabul qilingan buyum hisobga olinib, unga tavsif hujjati rasmiylashtiriladi.
Puxta hujjatlashtirish keyinchalik buyumni o'rganish va ko'rgazmaga qo'yish uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Hujjatsiz buyumning ilmiy qiymati sezilarli darajada pasayadi.
Saqlash va muhofaza
Saqlash ishi buyumning umrini uzaytirishga qaratilgan bo'lib, u harorat, namlik va yorug'likni doimiy nazorat qilishni talab etadi. Qog'oz, mato hamda bo'yoq nurga sezgir bo'lgani uchun ko'rgazma sharoiti alohida hisoblab chiqiladi. Zarur hollarda mutaxassislar tiklash ishlarini olib boradi.
Tiklashda asosiy qoida asl holatga imkon qadar kam aralashish va har bir amalni yozib borishdan iborat. Shunda keyingi avlod qanday ish bajarilganini aniq biladi.
Ilmiy o'rganish
Muzey nafaqat saqlaydi, balki o'z to'plamini tadqiq ham qiladi. Buyumning yaratilgan davri, tayyorlanish usuli va madaniy muhiti o'rganilib, natijalar ilmiy nashrlarda e'lon qilinadi. Bu ish to'plamning ilmiy qiymatini oshiradi.
Tadqiqot natijalari keyingi ko'rgazmalar va ta'lim dasturlarining mazmunini belgilaydi. Tadqiqotsiz muzey oddiy omborxonaga aylanib qolish xavfi ostida bo'ladi.
Ekspozitsiya qurish
Ko'rgazma buyumlarni shunchaki tartib bilan qo'yish emas, balki ular orqali izchil hikoya aytish san'ati sanaladi. Buyumlar tanlanadi, ketma-ketlik belgilanadi, matn izohlari va yorug'lik yechimi ishlab chiqiladi. Yaxshi ekspozitsiya maxsus tayyorgarligi bo'lmagan tashrifchiga ham tushunarli bo'ladi.
Fazoning o'zi ham hikoyaning bir qismi bo'lib, tashrifchining harakat yo'lini boshqaradi. Izohlar esa qisqa va ravon tilda yozilishi ma'qul hisoblanadi.
Ma'rifiy va ijtimoiy rol
Muzeylar turli yoshdagi tashrifchilar uchun ta'limiy dastur, mashg'ulot va suhbatlar tashkil etadi. Bunday ish madaniy merosni faqat tomosha qilinadigan narsadan tushuniladigan narsaga aylantiradi. Natijada muzey maktab va oila ta'limini to'ldiruvchi muhitga aylanadi.
Shu bilan birga muzey uchrashuv hamda muloqot maydoni sifatida jamiyat hayotida o'z o'rniga ega bo'ladi. Bu rol ayniqsa kichik aholi punktlarida sezilarli bo'ladi.