Rangning san'atdagi ifoda kuchi
Har bir rang tus, ochiqlik va to'yinganlik bilan tavsiflanadi, ularni nozik o'zgartirish cheksiz tovlanish beradi. Iliq va sovuq guruhlar tekis yuzada fazo tuyg'usini, kontrast esa urg'uni yaratadi.
Rangning asosiy xossalari
Har bir rang uch xossa bilan tavsiflanadi: tus, ochiqlik darajasi va to'yinganlik. Tus rangning nomini, ochiqlik uning yorug'lik miqdorini, to'yinganlik esa sofligi va kuchini bildiradi. Rassom shu uch xossani nozik o'zgartirish orqali cheksiz ko'p tovlanish hosil qiladi.
Bir xil tusning turli ochiqlikdagi ko'rinishlari tasvirga hajm va chuqurlik bag'ishlaydi. Shu bois rang haqida gapirganda uni yakka holda emas, qo'shnilari bilan birga baholash kerak.
Iliq va sovuq ranglar
An'anaviy ravishda ranglar iliq hamda sovuq guruhlarga bo'linadi: sariq, qizil va to'q sariq iliq, ko'k va uning qo'shnilari sovuq deb qabul qilinadi. Iliq ranglar tomoshabinga yaqinlashib kelayotgandek, sovuq ranglar esa uzoqlashayotgandek tuyuladi. Shu xususiyat tekis yuzada fazo tuyg'usini yaratishga xizmat qiladi.
Iliq va sovuq dog'larning yonma-yon qo'yilishi tasvirni jonlantiradi va uni sust ko'rinishdan saqlaydi. Bu bo'linish shartli bo'lsa-da, amaliyotda juda qulay hisoblanadi.
Rang kontrasti
Kontrast ranglar orasidagi farqning kuchi bo'lib, u tus, ochiqlik yoki to'yinganlik bo'yicha yuzaga kelishi mumkin. Kuchli kontrast diqqatni darhol tortadi va tasvirni keskin qiladi, kuchsizi esa yumshoq hamda bir tekis taassurot qoldiradi. Kontrastni boshqarish orqali asosiy qismni ajratib ko'rsatish mumkin.
Kichik yorqin dog' keng va sokin fonda butun kompozitsiyaning urg'usiga aylanadi. Kontrastning ortiqcha ishlatilishi esa tasvirni tarqoq ko'rsatadi.
Kolorit va rang gammasi
Asardagi barcha ranglarning o'zaro uyg'unligi kolorit deb ataladi. Rassom ko'pincha cheklangan rang doirasini tanlab, tasvirga yaxlitlik va aniq kayfiyat beradi. Keng gamma boylik tuyg'usini bersa, tor gamma ifodani jamlaydi hamda uni yodda qolarli qiladi.
Umumiy tusga bo'ysundirilgan ranglar tasvirni bir nafasda yaratilgandek ko'rsatadi. Kolorit ko'pincha asarning eng birinchi seziladigan belgisi bo'ladi.
Rang va kayfiyat
Ranglar tomoshabinda bevosita hissiy javob uyg'otadi, garchi bu javob madaniyat va shaxsiy tajribaga ham bog'liq bo'lsa-da. Och hamda iliq gamma quvonch va harakat tuyg'usini, to'q va sovuq gamma esa jimlik yoki tashvish hissini kuchaytiradi. Shu sababli rang tanlovi syujetdan kam ahamiyatli emas.
Ba'zan aynan rang yechimi asar mazmunini so'zsiz yetkazadigan asosiy vositaga aylanadi. Bunday holatda tasvirdagi voqea ikkinchi darajaga o'tadi.
Yorug'lik ta'sirida rang o'zgarishi
Predmetning rangi doimiy emas, u tushayotgan nurning tusi va kuchiga qarab o'zgaradi. Yorug' tomonda rang ochroq hamda ko'pincha iliqroq, soyada esa to'qroq va sovuqroq ko'rinadi. Yon-atrofdagi buyumlardan tushgan aks ranglar ham soyaga o'z tusini qo'shadi.
Shu kuzatuvni tasvirga ko'chirish hajm va havo tuyg'usini ishonchli chiqarishga imkon beradi. Buning uchun rangni xotiradan emas, kuzatib chizish tavsiya etiladi.