Tasviriy san'at turlari va yo'nalishlari

Tasviriy san'atning umumiy mohiyati

Tasviriy san'at borliqni ko'rinadigan shakl orqali ifodalaydigan ijod sohasi hisoblanadi. Unda fikr va kechinma so'z bilan emas, rang, chiziq va hajm vositasida yetkaziladi. Shu sababli uning tili barcha uchun ochiq, ammo har bir tomoshabin uni o'z tajribasidan kelib chiqib o'qiydi.

Bu sohaning asosiy vazifasi borliqdan nusxa ko'chirish emas, balki ko'rilgan narsaga munosabat bildirishdir. Aynan shu munosabat asarni oddiy tasvirdan ajratib turadi.

Asosiy turlarga bo'linish

An'anaviy tasnifda tasviriy san'at rangtasvir, grafika va haykaltaroshlikka ajratiladi. Ularga qo'shimcha ravishda amaliy bezak yo'nalishlari ham kiritiladi, chunki ular kundalik buyumga badiiy qiymat qo'shadi. Har bir tur o'ziga xos material, asbob va texnikaga tayanadi.

Bu bo'linish qat'iy chegara emas, ko'p asarlar bir necha turning belgilarini o'zida birlashtiradi. Shuning uchun tasnif qoida emas, mo'ljal sifatida qaraladi.

Rangtasvir va grafika o'rtasidagi farq

Rangtasvirda asosiy ifoda vositasi rang dog'i bo'lsa, grafikada chiziq va yuza tekisligi yetakchilik qiladi. Rangtasvir ko'proq bo'yoq qatlamiga, grafika esa qog'oz va siyoh imkoniyatiga tayanadi. Shu bois ular bir xil mavzuni butunlay boshqacha ohangda ochib beradi.

Ikkala yo'nalish ham tekislikda ishlaydi, ammo ularning fazoni his qilish usuli har xil. Bu farq asar hajmi va ishlash sur'atida ham seziladi.

Hajmli shakl bilan ishlash

Haykaltaroshlik va me'moriy bezak hajmli shakl bilan ish ko'radi, ya'ni asarni har tomondan aylanib ko'rish mumkin. Bu yerda yorug'lik tasvirning bir qismiga aylanadi, chunki soya shaklni ochib beradi. Material qattiqligi ustaning imkoniyatini va ish tartibini ham belgilaydi.

Hajmli asar joylashgan muhit bilan birga qabul qilinadi va undan ajratib bo'lmaydi. Joyni almashtirish taassurotni sezilarli o'zgartiradi.

Uslub va yo'nalishlarning xilma-xilligi

San'at tarixida shakl va rangga munosabat doimo o'zgarib turgan, natijada turli uslublar yuzaga kelgan. Ba'zilari borliqni ishonarli ko'rsatishga intilsa, boshqalari shaklni ataylab soddalashtiradi yoki bezakka aylantiradi. Sharq san'atida bezak, ritm va ramziy ifoda alohida o'rin egallaydi.

Uslubni bilish asarni tanqid qilish uchun emas, uni o'z muhitida ko'rish uchun kerak bo'ladi.

Kuzatish orqali o'rganish

Tasviriy san'atni tushunish uchun ko'p va diqqat bilan qarash eng oddiy usul hisoblanadi. Asarga uzoq razm solish undagi kompozitsiya va rang munosabatini sekin ochib beradi. Qiyoslash ham foydali, chunki farq ko'rinsa xususiyat ham ayon bo'ladi.

Muntazam kuzatuv did shakllantiradi va bu did keyinchalik o'z ijodiy ishida ham asqotadi.