Tarix

6-avgustda Xirosimaga, uch kundan keyin Nagasakiga bomba tashlandi va Yaponiya 15-avgustda taslim bo'lishini e'lon qildi. Qarorning to'g'riligi haqidagi bahs bugungacha hal bo'lmagan.

Ashtarxoniylar zaiflashgach, mang'it yetakchisi Muhammad Rahim 1756-yilda xon unvonini oldi. Shohmurod esa 1785-yilda amir unvonini tanladi va davlat shundan keyin Buxoro amirligi deb atala boshladi.

1511-yilda Elbarsxon boshchiligidagi guruh Xorazmni Safaviylardan tortib olib, mustaqil xonlikka asos soldi. 1598-yilda Amudaryo o'zanini o'zgartirgach, poytaxt Urganchdan Xivaga ko'chirildi.

Sulolaga ming urug'idan chiqqan Shohruhbiy asos soldi, hukmdorlar esa uzoq vaqt biy unvoni bilan kifoyalandi. XIX asr boshida Olimxon birinchi bo'lib rasman xon unvonini oldi.

Zilzila o'chog'i shahar ostida sayoz joylashgani uchun paxsa va xom g'ishtdan qurilgan markaz vayron bo'ldi. Toshkent keng prospektlar bilan qayta qurildi, eski mahallalar esa yo'qoldi.

1991-yil 31-avgustda Oliy Kengash davlat mustaqilligi to'g'risidagi bayonotni qabul qildi, dekabrda esa referendum o'tkazildi. Yangi valyuta, armiya va davlat ramzlari shu yillarda shakllandi.

Ulug'bek madrasasida matematika va astronomiya ham o'qitilgan, Sherdor hamda Tillakori esa ikki asr keyin qurilgan. Uchala bino maydonni uch tomondan o'rab, yagona tizim hosil qiladi.

1865-yilda Toshkent olingach, 1867-yilda markazi shu shaharda bo'lgan general-gubernatorlik tuzildi. Paxta maydonlari keskin kengaydi, Qo'qon xonligi esa 1876-yilda butunlay tugatildi.

Jadidlar an'anaviy maktab o'rniga tovush usuli va dunyoviy fanlarni taklif qildi, gazeta hamda teatrni esa ish quroliga aylantirdi. Behbudiy, Munavvarqori, Fitrat va Avloniy harakat siymolari edi.

1917-yil noyabrida Qo'qonda chaqirilgan qurultoy Rossiya tarkibida keng avtonomiya so'radi. Qo'shini va xazinasi bo'lmagan muxtoriyat 72 kun yashadi va Toshkent soveti qo'shini tomonidan tugatildi.

1938-yilda Abdulla Qodiriy, Cho'lpon va Fitrat qatl etildi; Fayzulla Xo'jayev va Akmal Ikromov Moskvadagi ochiq sud jarayonida ayblandi. Ko'pchilik faqat 1950-yillar oxirida oqlandi.

Milliy chegaralanish Turkiston ASSR hamda Buxoro va Xorazm respublikalari o'rnini egalladi; Tojikiston 1929-yilda alohida ajratildi. Aralash yashagan aholi orasida chegara chizish og'ir vazifa edi.

Amir Temur buyrug'i bilan qurilgan bino deyarli darhol buzila boshladi: o'sha davr g'ishti va ohagi bunday og'irlikni ko'tara olmasdi. XX asrdagi tiklash ishlari bahsli baholanadi.

Ustav San-Fransiskoda ellik davlat tomonidan imzolandi. Haqiqiy kuch veto huquqiga ega besh doimiy a'zoli Xavfsizlik Kengashida bo'lib, tuzuvchilar Millatlar Ittifoqi xatolarini hisobga olgan.

Yadro quroli ikki tomonni bevosita to'qnashuvdan tiydi, ziddiyat esa Koreya, Vetnam va Afg'onistondagi urushlarda kechdi. 1989-yilda Berlin devori quladi, 1991-yilda Sovet Ittifoqi tarqaldi.

Britaniya 1807-yilda qullik savdosini, 1833-yilda qullikning o'zini taqiqladi; Braziliya esa 1888-yilda oxirgilardan bo'ldi. Bekor qilish tenglikni keltirmadi: irqiy ajratish davom etdi.

Linkoln saylangach bir necha janubiy shtat ittifoqdan chiqib Konfederatsiya tuzdi. 1863-yilgi ozodlik e'loni va Getisberg jangidan keyin janub 1865-yilda taslim bo'ldi, qullik esa bekor qilindi.

Iqtisodiy turg'unlik va Gorbachyov boshlagan islohot tizimni tiklamadi, 1991-yil avgustidagi to'ntarish urinishi esa parchalanishni tezlashtirdi. O'zbekiston 31-avgustda mustaqillikni e'lon qildi.

1929-yil oktabrida Nyu-York fond birjasi quladi, banklar yopildi va ishsizlik keskin oshdi. Ruzveltning Yangi kursi davlat aralashuvini kuchaytirdi, inqiroz esa urush boshlanishi bilan tugadi.

1776-yil 4-iyulda qabul qilingan deklaratsiyaning asosiy matnini Tomas Jefferson yozgan. Urush 1783-yilda mustaqillikning tan olinishi bilan tugadi, 1787-yilda esa konstitutsiya qabul qilindi.

Muhammad Shayboniyxon 1500-yildan Movarounnahrga yurish qilib, Samarqand va Buxoroni, 1507-yilda esa Hirotni egalladi. Mag'lub bo'lgan Bobur Kobulga ketdi va keyin Hindistonda davlatga asos soldi.

1789-yilda uchinchi tabaqa o'zini Milliy majlis deb e'lon qildi va 14-iyulda Bastiliya olindi. Inqilob respublika, qirolning qatli va terror bosqichlaridan o'tib, Napoleon hokimiyati bilan yakunlandi.

Kennedi qo'ygan maqsad ustida to'rt yuz mingga yaqin kishi ishladi. 1969-yil 20-iyulda Armstrong Oy sirtiga qadam qo'ydi; Apollon dasturi bo'yicha jami olti marta qo'nish amalga oshirildi.

Portugaliya Afrika sohili bo'ylab yo'l ochdi, Kolumb g'arbga suzdi, Magellan ekspeditsiyasi esa dunyo bo'ylab aylandi. Savdo O'rta yer dengizidan Atlantikaga ko'chdi va Ipak yo'li o'rnini yo'qotdi.